Myślałam, że młoda gotka, która odwiedzała mamę w każdą sobotę, była po prostu niespodziewaną przyjaźnią. Po śmierci mamy dowiedziałam się, że ich więź wyrosła z czegoś znacznie bardziej osobistego. Im więcej odkrywałam, tym bardziej uświadamiałam sobie, że mama nosiła w sobie żal, którego nikt z nas nigdy w pełni nie zrozumiał.
Raven czekała, aż prawie wszyscy opuszczą pogrzeb mojej mamy, zanim do mnie podeszła.
Przez całą ceremonię udawałam, że jej nie obserwuję.
Stała z tyłu w długim czarnym płaszczu, a srebrne kolczyki połyskiwały w świetle nad jedną brwią i przy nosie. Przez wiele miesięcy widywałam ją siedzącą przy kuchennym stole mamy w każdą sobotę, jakby była częścią tego domu.
Nigdy nie rozumiałam dlaczego.
Stała z tyłu w długim czarnym płaszczu.
Teraz mojej mamy już nie było, a Raven szła w moją stronę, zaciskając jedną dłoń na czymś, co trzymała w środku.
„Maeve.”
Odwróciłam się.
Jej oczy były opuchnięte od płaczu.
„Dziękuję, że przyszłaś” — powiedziałam.
Skinęła głową, a następnie otworzyła dłoń.
„Dziękuję, że przyszłaś.”
Na jej dłoni leżał mały mosiężny klucz.
„Co to jest?”
„Twoja mama kazała mi dać ci to dopiero po jej śmierci.”
Wpatrywałam się w nią.
„Co on otwiera?”
„Powiedziała, że będziesz wiedziała, kiedy go znajdziesz.”
„Co on otwiera?”
Poczułam, jak ściska mnie w piersi.
„Dlaczego nie dała mi go sama?”
Raven zawahała się.
„Może dlatego, że wiedziała, że schowasz go w bezpiecznym miejscu i będziesz unikała poznania prawdy.”
To zabolało bardziej, niż powinno.
„Nie znasz mnie.”
„Dlaczego nie dała mi go sama?”
„Nie” — powiedziała. „Ale Doris znała mnie.”
Przez jedną straszną chwilę żal zamienił się we wściekłość.
„Dlaczego moja mama powierzyła ci to?”
Wyraz twarzy Raven złagodniał.
„Nie znałam jej lepiej niż ty, Maeve.”
Wyraz twarzy Raven złagodniał.
— To dlaczego masz ten klucz?
— Bo znałam taką część jej życia, której ty nie znałaś.
Zanim zdążyłam zapytać, o jaką część chodzi, mój mąż, Tom, pojawił się przy drzwiach z moim płaszczem.
Raven cofnęła się.
— Nie chowaj go do szuflady.
Potem odeszła.
„Bo znałam taką część jej życia, której ty nie znałaś.”
Stałam tam, czując, jak klucz wbija mi się w dłoń, i nie mogłam przestać myśleć o jednym pytaniu.
Co moja matka przede mną ukrywała?
Kiedy pierwszy raz zobaczyłam Raven, piła herbatę z najlepszej porcelany mamy i siedziała w starym fotelu mojego ojca.
Zatrzymałam się w drzwiach kuchni, a dwie torby z zakupami boleśnie wrzynały mi się w palce.
— Mamo?
Co moja matka przede mną ukrywała?
Moja mama, Doris, podniosła wzrok. W wieku 73 lat nadal była najszczęśliwsza w tej samej małej kuchni, z ogrodem za oknem i książką zwykle otwartą gdzieś w pobliżu.
— No jesteś, Maeve.
Młoda kobieta siedząca obok niej odwróciła się.
Nie mogła mieć wiele więcej niż 25 lat. Miała na sobie czerń od szyi aż po buty, oba przedramiona pokrywały tatuaże, a kilka srebrnych kolczyków lśniło w świetle, gdy się poruszała.
„No jesteś, Maeve.”
— To Raven — powiedziała mama. — To moja przyjaciółka.
Raven wstała.
— Miło cię poznać.
„Ciebie też.”
Odłożyłam zakupy, wciąż patrząc na fotel taty.
Raven to zauważyła.
„To moja przyjaciółka.”
— Siedzę na miejscu, na którym nie powinnam?
— Nie — odpowiedziałam zbyt szybko. — W porządku. A więc skąd się znacie?
— Poznałyśmy się przy kawie — powiedziała mama.
— W kawiarni przy księgarni — dodała Raven. — Powiedziała mi, że czytam okropną książkę.
Mama się uśmiechnęła.
— Bo była okropna.
— Myślałam, że spędzę z tobą popołudnie.
„Powiedziała mi, że czytam okropną książkę.”
Uśmiech mamy zgasł.
— Możemy zrobić to w następną sobotę.
„Prosisz mnie, żebym wyszła?”
— Jesteśmy w trakcie prywatnej rozmowy.
Raven spojrzała na nas. — Mogę już iść.
Uśmiech mamy zgasł.
— Nie — powiedziała mama zbyt szybko.
To zabolało.
Podniosłam torebkę.
— Maeve — powiedziała mama cicho. — Kocham cię. Ale nie potrzebuję, żebyś zajmowała się każdą częścią mojego życia.
— Soboty zwykle spędzamy razem.
— Wiem.
Podniosłam torebkę.
Spojrzałam na Raven, a potem na mamę.
— No dobrze. Nie będę wam przeszkadzać.
Spojrzałam na małe drewniane pudełko obok łokcia Raven.
Mama podążyła za moim wzrokiem i po cichu przykryła je ściereczką kuchenną.
To wcale nie sprawiło, że poczułam się lepiej.
„Nie będę wam przeszkadzać.”
— Dobrze — powiedziałam.
Mama westchnęła.
— Znowu to powiedziałaś.
„Co?”
— To słowo, którego używasz, kiedy wcale nie jest dobrze.
Wyszłam, zanim powiedziałam coś, czego mogłabym później żałować.
„Znowu to powiedziałaś.”
— Znowu tam była — powiedziałam.
Siedziałam z mężem, Tomem, przy stole.
Tom podniósł wzrok. — Raven?
— Dwie soboty z rzędu.
— Twoja mama wydawała się zdenerwowana?
„Dwie soboty z rzędu.”
— Nie. I właśnie to chyba najbardziej mnie niepokoi.
— Dlaczego cię to niepokoi?
— Bo wydawała się szczęśliwa. Swobodna. — Objęłam kubek obiema dłońmi. — A ja nadal nie wiem, kim jest ta dziewczyna.
Tom czekał.
— Ma dwadzieścia kilka lat, Tom. Mama ledwo ją zna, a nagle w każdy weekend odbywają prywatne rozmowy.
„Dlaczego cię to niepokoi?”
— Myślisz, że Raven czegoś od niej chce?
— Nie wiem.
— Czy Doris dała ci jakikolwiek powód, żeby sądzić, że ktoś wywiera na nią presję?
„Nie.”
Tom pochylił się do przodu.
— To co tak naprawdę cię niepokoi?
Wpatrywałam się w swoją herbatę.
„To co tak naprawdę cię niepokoi?”
— Czuję się odsunięta.
„Bo się martwisz?”
— Bo jestem zazdrosna — przyznałam.
Tom dotknął mojej dłoni.
— Więc nie zgaduj, Maeve. Obserwuj.
Raven wciąż przychodziła, a wkrótce soboty stały się ich wspólnym czasem.
„Czuję się odsunięta.”
Pewnego razu przyszłam wcześniej i zobaczyłam na stole mamy porozkładane kartki urodzinowe.
Szybko zgarnęła je do pudełka.
— Co to jest?
— Stare rzeczy.
Zaczęłam sprzątać kuchnię mamy.
Mama wyciągnęła rękę i dotknęła mojego nadgarstka.
„Co to jest?”
— Nie wszystko musi być twoim problemem do rozwiązania.
— Niczego nie próbowałam naprawiać.
Posłała mi zmęczony uśmiech.
„Zazwyczaj właśnie to robisz.”
A potem pewnej soboty zapomniałam telefonu w domu mamy.
Godzinę później wróciłam bocznymi drzwiami i usłyszałam głosy dobiegające z kuchni.
„Niczego nie próbowałam naprawiać.”
— Każesz mi dzwonić do mamy co tydzień — powiedziała Raven.
— Wiem.
— To zadzwoń do swojej siostry.
Zamarłam.
Chodziło jej o ciotkę Elaine.
Mama i Elaine nie rozmawiały ze sobą od jedenastu lat.
„To zadzwoń do swojej siostry.”
Wtedy już wiedziałam, że mama namawiała Raven, żeby odnowiła kontakt ze swoją matką, po kłótni, która wybuchła, gdy Raven rzuciła studia, żeby zostać tatuażystką.
Kiedy moja babcia zachorowała, mama zajmowała się większością jej opieki i miała żal do Elaine, która mieszkała dalej, że nie było jej przy niej częściej.
Podczas jednej z okropnych kłótni Elaine powiedziała jej:
— Nie pomagasz ludziom dlatego, że jesteś hojna. Pomagasz im, żeby byli ci coś winni.
„Nie pomagasz ludziom dlatego, że jesteś hojna.”
Mama kazała jej wyjść.
Wkrótce potem ich matka zmarła i żadna z sióstr już do siebie nie zadzwoniła.
Teraz, stojąc przed kuchnią, usłyszałam, jak Raven mówi:
— W każdą sobotę pytasz mnie, czy zadzwoniłam do mamy.
— Wiem — odpowiedziała mama.
— To dlaczego ty nie zadzwoniłaś do swojej siostry?
Mama kazała jej wyjść.
Zapadła cisza.
— To co innego.
„Niby jak?”
Mama westchnęła.
— Po prostu jest inaczej.
Raven nie pozwoliła jej tak łatwo się wywinąć.
— Próbowałaś kiedyś to naprawić?
„To co innego.”
— Raz.
— Co zrobiłaś?
— Podniosłam słuchawkę.
„I zadzwoniłaś do Elaine?”
— Nie.
Raven zrobiła pauzę.
— Czyli po prostu podniosłaś telefon.
— I odłożyłam go z powrotem.
„Podniosłam słuchawkę.”
— To nie jest dokładnie stosowanie się do własnej rady.
Mama krótko się zaśmiała.
„Nie. Nie jest.”
Głos Raven złagodniał.
— To dlaczego wciąż każesz mi dzwonić do mamy?
„To nie jest dokładnie stosowanie się do własnej rady.”
— Bo możesz mieć rację albo możesz mieć rodzinę, Raven. Czasami nie dostajesz obu rzeczy naraz.
— No proszę.
„Wiem.”
Moja dłoń już spoczywała na drzwiach do kuchni.
Mogłam wejść.
Mogłam powiedzieć imię Elaine i zmusić je, żeby w końcu o tym porozmawiały.
Zamiast tego wycofałam się.
„No proszę.”
Tego wieczoru napisałam:
„Widziałam dziś mamę. Chyba za tobą tęskni.”
Wpatrywałam się w wiadomość, aż ekran przygasł.
Potem ją usunęłam.
Dwa miesiące później mama dostała udaru.
Tom czekał na mnie przed jej salą w szpitalu, kiedy lekarz już wyszedł.
„Chyba za tobą tęskni.”
— Maeve?
Przyciągnął mnie do siebie i przez jedną głupią sekundę sięgnęłam po telefon.
— Muszę zadzwonić do mamy.
Wtedy sobie przypomniałam.
Odsunęłam się i otworzyłam listę kontaktów.
— Muszę zadzwonić do Elaine.
„Muszę zadzwonić do mamy.”
Tom ścisnął moją dłoń.
Elaine odebrała za piątym razem.
— Maeve?
— Mama zmarła dziś rano.
Cisza.
„Mama zmarła dziś rano.”
Potem usłyszałam:
— O Boże.
— Pogrzeb jest w piątek.
„Nie sądzę, żebym mogła przyjść.”
Zwykle powiedziałabym, że rozumiem, tylko po to, żeby zakończyć tę niezręczną rozmowę.
Tym razem jednak mocniej zacisnęłam dłoń na telefonie.
— Chcę, żebyś tam była.
„Pogrzeb jest w piątek.”
— Nie mogę tego obiecać.
— Więc nie obiecuj. Po prostu się nad tym zastanów.
Nie przyszła.
Tego wieczoru stałam przy biurku, trzymając klucz nad szufladą.
Tom patrzył na mnie.
— Chowasz go?
„Nie mogę tego obiecać.”
— Miałam taki zamiar.
— Ale co się zmieniło?
Zacisnęłam dłoń na kluczu.
„Mam już dość ciągłego przechowywania wszystkiego w bezpiecznym miejscu, Tom. Potrzebuję odpowiedzi.”
Pojechaliśmy do domu mamy.
Po przeszukaniu jej biurka i szafki z przyborami do szycia poszłam na górę.
„Ale co się zmieniło?”
Za stertą koców w jej szafie stało drewniane pudełko.
Klucz pasował.
W środku znajdowały się dziesiątki kopert, wszystkie zaadresowane do Elaine.
Tom podniósł jedną z nich.
— Jedenaście lat?
Skinęłam głową.
— Nigdy ich nie wysłała.
„Jedenaście lat?”
Telefon już trzymałam w dłoni.
Zadzwoniłam do Elaine, zanim zdążyłam się rozmyślić.
Kiedy odebrała, powiedziałam:
— Znalazłam coś, co mama ukrywała przed nami obiema przez jedenaście lat.
Elaine przyszła następnego popołudnia.
Tom otworzył drzwi, krótko się z nią przywitał, a potem zostawił nas same. Zaprowadziłam ją na górę.
Zatrzymała się w sypialni mamy, kiedy zobaczyła koperty rozłożone na łóżku.
„Znalazłam coś, co mama ukrywała przed nami obiema przez jedenaście lat.”
— Znalazłaś je?
Odwróciłam się.
— Wiedziałaś o nich?
„Nie o tych.”
Podeszła bliżej i podniosła jedną z kartek urodzinowych.
— Ja też mam pudełko.
Spojrzałam na nią.
„Wiedziałaś o nich?”
— Pudełko z czym?
— Z listami do mamy. Kartkami urodzinowymi. Kartkami świątecznymi. Rzeczami, które napisałam, ale nigdy ich nie wysłałam.
— Dlaczego?
Elaine spuściła wzrok na kopertę, którą trzymała w dłoni.
— Bo za każdym razem, kiedy kończyłam pisać, wyobrażałam sobie, że Doris odsyła mi ją nieotwartą.
— Czyli obie przez jedenaście lat pisałyście do siebie, ale tak naprawdę ani razu ze sobą nie porozmawiałyście.
„Rzeczami, które napisałam, ale nigdy ich nie wysłałam.”
Zacisnęła usta.
— Najwyraźniej.
Zaczęłam układać kartki według lat.
Elaine obserwowała moje dłonie.
Odłożyła kartkę.
Jej usta zacisnęły się.
— Pamiętasz mój telefon sprzed pięciu lat? W dniu urodzin twojej mamy?
Ścisnęło mnie w żołądku.
„Pytałaś, jak się ma.”
— Zapytałam, czy kiedykolwiek o mnie mówiła.
Już wiedziałam, do czego to zmierza.
— Co jej wtedy powiedziałaś, Maeve?
„Zapytałam, czy kiedykolwiek o mnie mówiła.”
Spojrzałam na nią.
— Niespecjalnie.
Oczy Elaine zaszkliły się.
— Wiesz, co wtedy usłyszałam?
Nie odpowiedziałam.
— Usłyszałam, że moja siostra już o mnie zapomniała.
„Wiesz, co wtedy usłyszałam?”
— Ciociu Elaine…
— To była prawda?
To było pytanie, którego nie potrafiłam już załagodzić.
— Nie.
Znieruchomiała.
Mama często o niej mówiła. Pewnego razu podniosła niebieski sweter i powiedziała:
— Elaine nosiłaby go, dopóki rękawy nie odpadłyby ze starości.
„Ciociu Elaine…”
Elaine przełknęła ślinę.
— Więc kiedy zapytałam, czy o mnie wspominała…
— Dałam ci najłatwiejszą odpowiedź.
„Dlaczego?”
— Bo miałam już dość bycia pośrodku.
Twarz Elaine stwardniała.
— Maeve, nie prosiłam cię, żebyś nas pogodziła.
„Dałam ci najłatwiejszą odpowiedź.”
— Teraz to wiem.
— Pozwoliłaś mi uwierzyć, że przestała mnie kochać.
— Tak.
Wpatrywała się w kartki.
„Muszę iść.”
— Ciociu Elaine…
— Nie teraz.
„Pozwoliłaś mi uwierzyć, że przestała mnie kochać.”
Odeszła, zanim zdążyłam ją zatrzymać.
Przez długi czas siedziałam sama na łóżku mamy.
Kiedy w końcu zaczęłam wkładać koperty z powrotem do pudełka, znalazłam jedną wsuniętą pod podszewkę.
Była zaklejona.
Na przodzie, charakterystycznym pismem mamy, widniało imię Elaine.
Odwróciłam ją raz.
Przez długi czas siedziałam sama na łóżku mamy.
Mogłam ją otworzyć.
Nie zrobiłam tego.
Tego wieczoru poprosiłam Raven, żeby przyszła.
Usiadła przy kuchennym stole mamy, na tym samym krześle, na którym zobaczyłam ją po raz pierwszy.
— Jak naprawdę się zaprzyjaźniłyście? — zapytałam.
— Obraziła książkę, którą czytałam.
Mogłam ją otworzyć.
Mimo wszystko się uśmiechnęłam.
— To bardzo w jej stylu.
— Zaczęłyśmy rozmawiać. Powiedziałam jej, że nie odzywam się do mamy. Opowiedziała mi o Elaine.
Uśmiech Raven zgasł.
— Czyli namawiała cię, żebyś zadzwoniła do mamy?
— W każdą sobotę.
— A ty namawiałaś ją, żeby zadzwoniła do Elaine.
„Czyli namawiała cię, żebyś zadzwoniła do mamy?”
Spojrzałam na swoje dłonie.
— Dlaczego mi nie powiedziała?
— Wstydziła się. Od lat mówiłaś jej, żeby zadzwoniła do Elaine. Potem ja powiedziałam jej dokładnie to samo i nagle chciała spróbować.
Pochyliła się do przodu.
„Dlaczego mi nie powiedziała?”
— Maeve, ona nie wybrała mnie zamiast ciebie. Po prostu łatwiej było jej przyznać się do strachu komuś, kto nie obserwował przez lata, jak odmawia.
Pozwoliłam, żeby te słowa do mnie dotarły.
Następnego ranka pojechałam do domu Elaine z zapieczętowaną kartką mamy w torebce.
Kiedy otworzyła drzwi, jej twarz stężała.
— Powiedziałam ci, że potrzebuję czasu.
„Maeve, ona nie wybrała mnie zamiast ciebie.”
— Wiem.
— To dlaczego tu jesteś?
Wyciągnęłam do niej kopertę.
— Znalazłam to, kiedy wyszłaś.
Elaine wpatrywała się w swoje imię napisane na kopercie.
— Czytałaś?
„Znalazłam to, kiedy wyszłaś.”
— Nie.
Podniosła na mnie wzrok.
— Nie ma już czego naprawiać, Maeve.
„Nie. Nie ma.”
Zmarszczyła brwi.
— Ale mama umarła, zanim którakolwiek z was znalazła w sobie odwagę, żeby porozmawiać. Tego już nie mogę zmienić.
„Nie ma już czego naprawiać, Maeve.”
— Czego więc ode mnie chcesz?
— Niczego.
To ją zaskoczyło.
— Przyszłam, bo muszę coś powiedzieć, nie szukając wymówek.
Ścisnęło mnie w gardle.
— Pięć lat temu, kiedy zapytałaś, czy mama o tobie mówiła, wiedziałam, że tak.
„Czego więc ode mnie chcesz?”
Twarz Elaine zastygła.
— Wiedziałam, że za tobą tęskniła. A ja dałam ci najłatwiejszą odpowiedź, bo nie chciałam mierzyć się z tym, co miałoby nastąpić później.
„Czyli skłamałaś.”
— Tak.
— Pozwoliłaś mi myśleć, że jej na mnie nie zależy.
— Tak.
Na jej twarzy pojawił się gniew.
„Wiedziałam, że za tobą tęskniła.”
Nie broniłam się.
Nie zmieniłam tematu.
Nie wyszłam.
— Nie proszę cię, żebyś mi wybaczyła — powiedziałam. — Ale mam już dość udawania, że milczenie nic nie kosztuje.
Położyłam kopertę na stole obok drzwi.
— To należy do ciebie.
Potem odeszłam, zanim zdążyłam powiedzieć jej, co powinna z nią zrobić.
Nie wyszłam.
Trzy tygodnie później Elaine siedziała naprzeciwko mnie przy kuchennym stole mamy.
Drewniane pudełko stało obok jej krzesła.
— Przeczytałam kartkę — powiedziała.
Czekałam.
— Napisała, że przez lata czekała, aż będzie dokładnie wiedziała, co powiedzieć.
Elaine spuściła wzrok na swoją kawę.
„Przeczytałam kartkę.”
— Potem napisała, że być może to właśnie czekanie było problemem.
— Co jeszcze napisała?
„Tęskniła za mną.”
Wyciągnęłam rękę w stronę dłoni Elaine, ale zatrzymałam się, zanim jej dotknęłam.
— Przepraszam.
Skinęła głową.
— W zeszłym roku napisałam prawie dokładnie to samo.
„Co jeszcze napisała?”
Tego wieczoru Raven napisała do mnie:
„W końcu zadzwoniłam do mamy. Jutro jemy razem kolację. Trzymaj za mnie kciuki.”
Uśmiechnęłam się, a potem odłożyłam telefon.
Elaine obracała w palcach jedną ze starych kartek mamy.
— Nie wiem, co teraz będzie z nami — powiedziała.
— Ja też nie. Ale chciałabym zobaczyć się z tobą jeszcze raz, jeśli mi na to pozwolisz.
„W końcu zadzwoniłam do mamy. Jutro jemy razem kolację. Trzymaj za mnie kciuki.”
Elaine spojrzała na mnie.
— Bez żadnej presji — dodałam. — Myślę, że na swój sposób wywierałam jej już wystarczająco dużo.
Jej wyraz twarzy złagodniał.
Pomyślałam o tym, jak bardzo byłam zazdrosna o Raven, kobietę o połowę ode mnie młodszą, tylko dlatego, że mama podzieliła się z nią czymś, czego nie powiedziała mnie.
Może dobrze znałam swoją mamę. Po prostu nie znałam każdej jej części.
Elaine spojrzała na mnie.
Elaine sięgnęła po swoją kawę.
— Zadzwoń do mnie w przyszłym tygodniu.
— Zadzwonię.
Tym razem byłam gotowa pracować nad sobą, zamiast próbować naprawiać wszystkich wokół.
